Нүүр / Нийтлэлүүд
Эрэгтэйчүүд ба бамбай булчирхайн эмгэгүүд: Яагаад
Нүүр / Нийтлэлүүд
Эрэгтэйчүүд ба бамбай булчирхайн эмгэгүүд: Яагаад
Бамбай булчирхай нь хүзүүний доод хэсэгт байрлах жижиг, эрвээхэй хэлбэртэй булчирхай юм. Энэ булчирхай нь Т3 болон Т4 гэх даавруудыг ялгаруулж, бодисын солилцоо, зүрхний цохилт, биеийн температур, энергийн түвшинг зохицуулдаг. Эдгээр дааврууд нь таны бие энерги хэр хурдан зарцуулж, бусад дааварт хэр мэдрэмтгий болохыг тодорхойлдог. Хэрэв бамбай булчирхай хэт идэвхтэй (гипертиреоз) эсвэл идэвхгүй (гипотиреоз) болвол энэ нь бараг бүх эрхтэн системд нөлөөлдөг.
Эрэгтэйчүүдэд бамбай булчирхайн эмчлэгдээгүй үйл ажиллагааны алдагдал нь дараах зүйлсэд нөлөөлж болзошгүй:
Харамсалтай нь эдгээр шинж тэмдгүүд нь тестостерон багасах, сэтгэл гутрал, ядаргаа, хөгшрөлт зэрэг эрэгтэйчүүдийн бусад нийтлэг эрүүл мэндийн асуудлуудтай төстэй эсвэл давхцаж илэрдэг. Энэ нь зөв онош тавихад саад болдог.
Энэ асуудлын нэг хэсэг нь тархалтын онцлогтой холбоотой: эмэгтэйчүүд бамбай булчирхайн эмгэгтэй болох магадлал эрэгтэйчүүдээс 5-8 дахин өндөр байдаг. Ийм статистик нь шинжилгээний протокол, олон нийтэд чиглэсэн мэдээлэл, эмч нарын сэжиглэл хүртэл эмэгтэйчүүдэд илүү чиглэсэн байдаг.
Нөгөө талаас соёлын хүчин зүйл бий. Эрэгтэйчүүд урьдчилан сэргийлэх үзлэгт орж, хүйтэн мэдрэмж, ядаргаа зэрэг нарийн шинж тэмдгийг хэлэх нь бага байдаг. Нийгмийн зүгээс ядаргаа, сэтгэл санааны өөрчлөлтийг сул дорой байдал гэж үзэх хандлага их. "Тэсээд өнгөрөө" гэсэн хандлага нь эрэгтэйчүүд өвчний хожуу үед эмнэлэгт хандахад хүргэдэг.
Эрэгтэйчүүд эмнэлэгт хандахад ч бамбай булчирхайн шинжилгээг зөвхөн илэрхий шинж тэмдэг (жишээ нь, хүзүүнд булчирхай томрох, хурдан жин нэмэх эсвэл зүрх судасны шинж тэмдэг) илэрсэн тохиолдолд л хийдэг. Энергийн дутагдал, сэтгэл гутрал, анхаарал төвлөрөхэд хүндрэл зэрэг шинж тэмдгийг амьдралын стресс эсвэл сэтгэцийн асуудалтай холбон тайлбарлах нь элбэг.
Мөн оношлох хазайлтын асуудал бий. Эрэгтэйчүүдийн бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа багасах (гипотиреоз) нь "тархи манантах", тэсвэр тэвчээр буурах, урам зориггүй болох зэрэг нарийн шинж тэмдгээр илэрч, ихэвчлэн стресс, ядаргаа эсвэл сэтгэл гутралтай андуурагддаг. Харин бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа ихсэх (гипертиреоз) нь илүү тод шинж тэмдгээр илэрдэг ч идэвхтэй хүмүүсийн хувьд түгшүүр эсвэл хэт ачааллын хам шинжтэй андуурагдах нь бий.
Энэ нь бамбай булчирхайн хамгийн түгээмэл эмгэг бөгөөд аажимдаа үүсдэг. Эрэгтэйчүүдэд илрэх шинж тэмдгүүд:
Тасралтгүй ядаргаа
Хөдөлгөөн хийсэн ч жин нэмэгдэх
Сэтгэл гутрал, уур уцаартай болох
Булчингийн хүч буурах
Өтгөн хатах
Гар, хөл даардаг болох
Бэлгийн дуршил буурах
Оюун санаа бүдгэрэх, анхаарал төвлөрөхгүй байх
Арьс хуурайших, үс шингэрэх
Зарим тохиолдолд эрэгтэйчүүдэд бэлгийн сулрал, үр тогтоох чадвар буурах зэрэг шинж илэрч болох бөгөөд энэ нь бамбай булчирхайн даавар багассанаас үүдэлтэй юм. Мөн тестостерон дааврын хэмжээ буурч, асуудлыг улам хүндрүүлдэг.
Эрэгтэйчүүдэд харьцангуй ховор тохиолддог ч илэрвэл илүү аюултай байж болзошгүй. Илрэх шинжүүд:
Зүрхний цохилт хурдан эсвэл жигд бус болох
Хоолны дуршил хэвийн эсвэл их байхад жин буурах
Түгшүүр, уур уцаар, тайван бус байдал
Хэт их хөлрөх
Булчингийн сулрал, ялангуяа гар, гуяны хэсэгт
Халуунд мэдрэмтгий болох
Унтаж амрахад хүндрэлтэй болох
Өтгөн гарах давтамж нэмэгдэх
Эрэгтэйчүүдэд гипертиреоз нь ясны нягт бууруулж, эмчлээгүй тохиолдолд ясны сийрэгжилт (остеопороз) үүсгэж болзошгүй. Мөн бэлгийн үйл ажиллагаа, сэтгэл санаанд нөлөөлдөг.
Энэ нь дархлааны тогтолцооны эмгэг бөгөөд эмэгтэйчүүдэд илүү түгээмэл ч эрэгтэйчүүдэд ч тохиолдож болно. Аажимдаа үүсдэг бөгөөд гипотиреозын хамгийн нийтлэг шалтгаан юм. Эрэгтэйчүүдэд шинж тэмдэг илэртэл анзаарагдахгүй байж болзошгүй. Цусны шинжилгээгээр TSH өндөр, бамбай булчирхайн эсрэг биет (anti-TPO эсвэл anti-Tg) илэрч болно.
Дархлааны өвчний удамшилтай, эсвэл 1-р хэлбэрийн чихрийн шижин зэрэг бусад дархлааны эмгэгтэй эрэгтэйчүүд илүү анхааралтай байх хэрэгтэй. Манай эмнэлэгт ийм эрэгтэйчүүдэд шинж тэмдэггүй байсан ч урьдчилан сэргийлэх шинжилгээ өгөхийг зөвлөж байна.
Эрэгтэйчүүдэд бамбай булчирхайн зангилаа үүсэх нь бага боловч хавдар илэрвэл оройтож оношлогдох, илүү түрэмгий байх магадлалтай. Хүзүүнд удаан үргэлжилсэн овгор, хоолой сөөнгө болох, залгихад хүндрэлтэй бол яаралтай эмчид үзүүлэх шаардлагатай.
Эрэгтэйчүүд ихэвчлэн шинж тэмдгээ стресс эсвэл насжилттай холбоотой гэж үзээд үл тоомсорлох нь элбэг. Анхан шатны үзлэг богино хугацаанд явагддаг тул, тодорхой шалтгаан байхгүй бол бамбай булчирхайн шинжилгээг хийдэггүй. TSH, Free T4, T3 зэрэг цусны шинжилгээ нь энгийн, боломжийн үнэтэй боловч эрэгтэйчүүдийн ердийн эрүүл мэндийн үзлэгт төдийлөн ашиглагддаггүй.
Өөр нэг саад бол мэдлэг дутмаг байдал юм. Эрэгтэйчүүдийн цөөнх нь бамбай булчирхай ямар үүрэгтэй, өдөр тутмын амьдралд хэрхэн нөлөөлдгийг мэддэг. Бамбай булчирхай жижиг хэмжээтэй, шинж тэмдгүүд нь бүдэг бадаг байдаг тул түүний үйл ажиллагааны алдагдал бусад өвчний шинж тэмдэг мэт харагдаж болно.
Сайн мэдээ гэвэл, эрэгтэйчүүдийн бамбай булчирхайн өвчнүүд эмчилгээнд сайн хариу өгдөг. Бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа багассан үед (гипотиреоз) ихэвчлэн левотироксин эмээр эмчилдэг бол, үйл ажиллагаа ихэссэн үед (гипертиреоз) эм, радиойод, зарим тохиолдолд мэс засал шаардлагатай байж болно.
Дараагийн хяналт ч маш чухал. Бамбай булчирхайн дааврын түвшинг эмчилгээний эхний саруудад тогтмол хянах хэрэгтэй. Лабораторийн шинжилгээ болон өвчтөний мэдрэмжид тулгуурлан эмчилгээг тохируулна. Эрэгтэй өвчтөнүүддээ шинж тэмдэг, эрч хүчээ тэмдэглэж, бидэнтэй хуваалцахыг зөвлөж байна. Ингэснээр бид эмчилгээг илүү нарийн тохируулах боломжтой.
Бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдлыг эмчлэхгүй орхивол дараах ноцтой хүндрэлүүд үүсч болзошгүй:
Цусны даралт ихсэх болон зүрхний хэм алдагдах
Үргүйдэл эсвэл тестостероны хэмжээ буурах
Сэтгэл гутрал болон ой санамж, сэтгэхүйн доройтол
Жин нэмэх, инсулины эсэргүүцэл үүсэх
Ясны сийрэгжилт буюу ясны бат бөх байдал буурах
Бие махбодийн өөрчлөлтөөс гадна сэтгэл санааны хувьд ч нөлөө үзүүлдэг. Олон эрчүүд "өөр хүн шиг" санагдах, бодол нь манантаж, сэтгэл хөдлөл нь сулрах зэрэг шинж тэмдгийг мэдэрдэг. Энэ нь ажил, харилцаа, өөртөө итгэх итгэлд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй. Зөв онош тавиулах нь амьдралыг өөрчилж чадна.
Мөн бамбай булчирхайн үйл ажиллагааг хянах нь бусад эрүүл мэндийн асуудалд ч эерэгээр нөлөөлдөг. Жишээлбэл, бамбай булчирхайгаа зөв хянах нь холестерины түвшинг бууруулах, цусан дахь сахарыг тогтвортой байлгах, жингээ барихад тусална. Ялангуяа бодисын солилцооны хам шинж эсвэл зүрх судасны эрсдэлтэй эрчүүдийн хувьд бамбай булчирхайн үзлэгийг тогтмол хийлгэх нь чухал.
Хэрэв та амарсан ч ядрах, оюун санаа бүдгэрэх, жин нэмэх эсвэл буурах, сэтгэл санааны өөрчлөлтүүд мэдрэгдэж байгаа бол эмчид хандаж, бамбай булчирхайн шинжилгээ өгөхийг зөвлөж байна.
Дараах шинж тэмдгүүдэд анхаарлаа хандуулаарай:
Бамбай булчирхайн өвчний гэр бүлийн түүхтэй байх
Жин эсвэл эрч хүчний учир нь тодорхойгүй өөрчлөлтүүд
Сэтгэл санааны өөрчлөлт, ялангуяа сэтгэл гутрал эсвэл түгшүүр
Анхаарал төвлөрөхөд хүндрэлтэй болох, ой санамж муудах
Бэлгийн дуршил буурах эсвэл бэлгийн үйл ажиллагааны доголдол
Хүйтэнд мэдрэмтгий болох эсвэл арьс хуурайших
Таны бамбай булчирхай жижигхэн байж болох ч эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөө нь маш их. Шинж тэмдгийг анзаарч, өөрийнхөө төлөө анхаарал тавиарай. Мөн бамбай булчирхайн өвчин зөвхөн "эмэгтэйчүүдийн асуудал" биш гэдгийг санаарай.
Энэ бол хүн бүрийн асуудал юм.